Registry hakkında bilmeniz gerekenler ve faydalı ipuçları bu yazıda.Kayıt Defteri, Windows tarafından kullanılan ve sistemin çalışmasını sağlayan bileşenlerin tüm ayarlarının saklandığı bir veri tabanı olarak tanımlanabilir. Burada bilgisayarınıza kurduğunuz her türlü yazılım için bir kayıt, dosya türlerinin yazılımlarla eşleşmeleri ve hatta kayıt bilgileri (CD Key gibi) bulunabilir.
Windows ne yaparsa yapsın illa ki Kayıt Defteri’ne bakmak zorundadır: Bir pencereye ekranı kaplama komutu verdiğinizde Kayıt Defteri hangi animasyonu seçtiğinizi söyler, bir dosyayı açmak için dosyaya çift tıkladığınızda bu dosyanın hangi yazılımla açılacağını belirtir.
Kayıt Defteri Windows’un esnekliği ve çoklu işlemleri rahatlıkla yapabilmesinin ve dosya bağlarını kolaylıkla halledebilmesinin anahtarıdır, işletim sisteminin çalışması için gerekli bilgileri tuttuğu için genellikle kişilerin Kayıt Defteri’ne dokunmaması önerilir. Eğer kayıt defterinde bir sorun olursa iş bu sorunları ancak yeniden Windows kurarak giderme noktasına kadar iş gelebilir.
Bu başlangıç kılavuzunda Kayıt Defteri üzerinde değişiklik yapmak zorunda kalmayacak veya sisteme zarar verecek bir işlem yapmayacaksınız. Tek yapacağınız arka planında çalışıp sistemi ayakta tutan bu sistemle tanışmak.
Kayıt Defteri hiyerarşisi
Kayıt Defteri hiyerarşik bir şekilde dizinlenmiş girdilerden oluşur ve bu girdiler Windows>un klasör yapısı şeklinde dizilmiştir. Kayıt Defteri beş ana klasörden oluşmuştur. Bu ana klasörler alt klasörlere, anahtarlara, alt anahtarlara ve değerlere kadar bölünür. Bütün bunlar önemli bilgilerin tutulma yapısını oluşturur. Yapıyı daha iyi anlayabilmek için ana klasörlerden başlayalım.
HKEY_CLASSES_ROOT
Burada tüm Windows dosya uzantısı ilişkilendirmelerinin bilgileri tutulur. Bir MP3 dosyasına çift tıkladığınızda Windows Kayıt Defterine bakacak ve ilgili dosya şeklinin tanımlamasına ayrılmış dizine giderek hangi yazılımla ilişkilendirildiğini bularak dosyayı size Winamp ve benzeri bir yazılımla dinletecektir. Her klasör bir uzantı adını temsil eder ve aynı isimle orada bulunur.
HKEY_CURRENT_USER
Eğer bilgisayarınızı ailenizle paylaşıyorsanız ve her bir kullanıcının kendine ait bir hesabı varsa HKEY_CURRENT_USER hâlihazırda giriş yapmış olan kullanıcının profil bilgilerini saklayan klasördür. Bu profil bilgileri kişisel ayarlar, program grupları veya yazılım tercihleridir. Böylece her bir kullanıcı hesabı kendi görünüm ve ayarlarına sahip olabilir.
HKEY_LOCAL_MACHINE
Bu bölüm, makinenizin tüm başlangıç ve donanımsal bilgilerinin tutulduğu yerdir. Bir donanımsal parçayla ilgili bir yazılım çalıştığında Windows bu bölümü kendisine dayanak alarak, işlemleri ve ayarları halleder. Örneğin TV kartınız kullanmanızı sağlayan bir yazılım çalıştırdığınızda Windows buraya erişerek TV kartınızın yerini bulur, gerekli sürücüler ve talimatlara erişerek işlemi gerçekleştirir.
HKEY_USERS
Bu bölüm bilgisayarda hesabı olan her bir kullanıcının bilgilerini saklar. Eğer bilgisayar birden fazla kullanıcı hesabına sahipse, kişisel bilgiler, ayarlar ve profil verileri burada tutulacaktır. HKEY _CURRENT_USER aynı zamanda bu bölümün bir alt bölümüdür ve yalnızca giriş yapmış olan kullanıcının bilgilerini gösterir.
HKEY_CURRENT_CONFIG
Bu bölüm Windows’un sistem başlangıcında taramak zorunda olduğu donanımsal özelliklerin bilgilerini barındırır.
Kayıt Defteri bölümleri hakkındaki bilgileri özetlemiş olduk. Kayıt Defteri Windows tarafından sürekli olarak birçok şey için kullanılıyor. Masaüstünüzdeki bir video dosyasını oynatmak istediğinizde üzerine çift tıklamanız yeterli oluyor. Hemen görüntülemeye başlarsınız; fakat Windows bu işlemi yapmak için defalarca Kayıt Defteri’ne erişir, örneğimizdeki adımlar şu şekilde gelişiyor:
- Bu dosyaya çift tıklamanın ne etkisi olduğu Kayıt Defteri’nden denetlenir.
- Bu dosya uzantısının (ör: .wmv) hangi yazılımla (ör: Windows Media Player) ilişkilendirilmiş olduğuna bakılır.
- Kayıt Defteri’nden dosyayı oynatmak için gerekli sürücüler bulunur.
- HKEY_LOCAL_MACHINE kısmından donanımı çalıştırmak için gerekli donanıma (ses ve grafik kartları gibi) sahip olmadığınıza bakılır.
- Dosyayı çalıştıracak yazılımın kullanıcı ayarları ve son kaydedilen yazılım ayarları Kayıt Defteri’nden bulunur.
Bu Windows’un Kayıt Defteri’ne erişimi hakkında basit bir örnekti; fakat buradan sistemin yaklaşık nasıl ve hangi sıklıkta işlediği hakkında bir fikir sahibi olduğunuzu düşünüyoruz.
Regedit’i çalıştırmak
Windows Kayıt Defteri kolaylıkla erişimin kısıtlanmasını gerektirecek kadar kırılgan bir yapıya sahip olduğu için Windows’un varsayılan Kayıt Defteri düzenleyicisi (Regedit) sadece komut satırından erişilebilir bir yazılım olarak sistemle geliyor. Yalnızca başlat menüsünden Çalıştır komutunu verin ve oradan regedit veya rcgcdt32 yazarak kayıt Defteri düzenleyicisini çalıştırabilirsiniz. Yazılım çalıştığında bütün Kayıt Defteri içeriğini ağaç yapısıyla önünüze seren, Windows Gezgini’ne benzer bir arabirim göreceksiniz.
Sol taraf size ana bölümleri ve alt bölümleri gösterirken, sağ tarafta anahtar ve dizileri görebilirsiniz. Sağ taraftaki dizi ve anahtarlar esas bilgileri taşıyan kısımdır ve bunlar üzerinde oynanabilir. Klasör ve anahtarlar yalnızca esas verilerin tutulduğu değiştirilecek dizilere kadar sizi götürürler. Windows Gezgini’nde olduğu gibi istediğiniz anahtar veya dizeleri Düzen / Bul menüsünden arayabilirsiniz. Hatta ara sıra müdahale ettiğiniz dize ve anahtarları sık kullanılanlara ekleyebilirsiniz.
Bilgi: Kayıt Defteri’ni kurcalayalım
Eğer Kayıt Defteri’ndeki küçük bir değişimin sistemin çalışma şeklini ne boyutta etkilediğini merak ediyorsanız, bu Örneği deneyerek bir fikir edinebilirsiniz. Bu işlem sonrasında. Windows bilinmeyen dosya türlerini doğrudan Not Defteri’yle açacak.
Uyarı: Bu nispeten zararsız bir işlem de olsa Kayıt Defteri üzerinde yapacağınız her oynamadan önce her zaman yedek alın.
1- Başlat/Çalıştır komutunu verin ve regedit yazarak Kayıt Defteri Düzenleyicisini çalıştırın.
2- Sol taraftan HKEY_CLASSES_ROOT / Unknown/shell kısmına gidin.
3- Shell anahtarına sağ tıklayın ve Yeni / Anahtar seçeneğini işaretleyin. Anahtarı öpen olarak yeniden isimlendirin.
4- Yine bir alt anahtar oluşturun ve ismini command yapın.
5- Sağ tarafta varsayılan değerler (varsayılan) ve REG_SZ değerlerini göreceksiniz. Çift tıklayarak düzenleyin.
6- Buraya tırnaklar olmadan notepad.exe%1 yazın ve onaylayın.
7- Regedit’ten çıkın ve sistemi yeniden başlatın.
Bir sonraki bilinmeyen dosya açma girişiminizde dosya Not Defteri ile açılacaktır. Başka bir yazılımla açmak isterseniz dosyaya sağ tıklayıp Birlikte Aç seçeneğini kullanabilirsiniz.